Hazreti Aliden Hikmetli Sözler
İlk Müslümanlardan, Hulefa-yi Raşidın’in dördüncüsü Hz. Ali’nin (r.a.) hikmetli sözleri.
Hazret-i Aliʼden (r.a.) hikmetli sözler...
“Size Resulullah’tan bir hadis, bir söz ve bir durum rivayet edildiğinde, Allah Resulü’nün hidayet, salah ve takva ıtibariyle bundan daha üstün ve daha ötede olduğunu bilin!”
“İki nımet vardır ki beni hangisinin daha çok sevindirdiğini bilemiyorum: Birincisi, bir kimsenin, ihtiyacını karşılayacağımı ümit ederek bana gelmesi ve bütün samimiyetiyle benden yardım istemesidir. İkincisi de, Allah Teala’nın, o kimsenin arzusunu benim vasıtamla yerine getirmesi yahut kolaylaştırmasıdır. Bir Müslümanın sıkıntısını gidermeyi, dünya dolusu altın ve gümüşe sahip olmaya tercih ederim.”
“Ey dünya! Bana kastın mı var, yoksa bana hasret misin? Heyhat! Heyhat! Benden başkasını aldat! Seni dönüşü olmayan üç talakla boşadım. Zira senin ömrün kısa, vaziyetin kötü, kıymetin azdır. ah! Azık az, sefer uzun ve yol ıssız! ah! ah!”
“Dünya arkasını dönmüş gidiyor. ahiret ise yüzünü dönmüş geliyor. Her birinin kendine has evlatları (talipleri) vardır. Siz ahiretin evlatları olun, dünyanın evlatlarından olmayın! Bugün amel işleme günüdür, hesap yoktur. Yarın ise hesap vardır, amel işleme imkanı yoktur.”
“Nımetin tamamına erişmek, İslam üzere ölmektir.”
“Dünyanın dokunuşu yumuşak fakat zehiri öldürücüdür.”
“İnsanlar uykudadırlar, öldüklerinde uyanırlar.”
“Dikkat edin! Ben cennet gibi insanı hayrette bırakan başka bir şey görmedim, onu isteyen insanlar uyuyorlar, geceleri teheccüde kalkıp ibadet etmiyor, uykularından fedakarlıkta bulunup Allah yolunda koşturmuyorlar. Cehenem de aynı şekilde beni hayrette bırakıyor, ondan kaçtığını söyleyen insanlar da yine uykularından vazgeçemiyorlar!”
“Beni en çok endişelendiren iki tip adamdır: Hayasız alim ile cahil sofu!”
“Hayat iki günden ibarettir. Bir gün lehine, bir gün de aleyhinedir. Gün lehine olduğunda şımarma, aleyhine olduğunda da daralıp feryad ü figan etme!”
“Otururken veremeyen kalkınca da veremez.”
“Kim sözünün de amelleri arasında sayılacağını bilirse az konuşur, sadece kendisini ilgilendiren mühim mevzularda söz söyler.”
Allah katında insanların en takvalısı ol. Kendi nazarında insanların en kötüsü ol. İnsanlar arasında tevazu sahibi biri ol!
Amellerin en zoru şu dört haslettir:
1) Öfke anında karşındakini affetmek.
2) Darlık zamanında cömertlik yapmak.
3) Yalnızken ve tenhalarda iffetli davranmak, günahtan korunmak.
4) Korktuğu veya menfaat beklediği kişiye karşı hakıkati söylemek.
“afetlerin başı, lezzetlere düşkünlüktür.”
“Bir tek günah bile çok, bin tane taat ve ibadet bile azdır.”
“Eğrinin gölgesi de eğri olur.”
“Kişinin kıymeti istek ve arzularının kıymeti kadardır.”
“İnsanlarla öyle oturup kalkın ki; öldüğünüzde size ağlasınlar, hayatta iken size hasret duysunlar.”
Hazret-i Ali’nin Mısır’a vali tayin ettiği Malik bin Haris’e yazdığı emirnamede yer alan şu hususlar, her asra hitab eden çok mühim hakıkatleri dile getirmektedir:
“İnsanlara, canavarın sürüye bakması gibi bakma! Onlara karşı kalbinde sevgi, merhamet ve iyilik duyguları besle! Çünkü istisnasız bütün insanlar ya dinde kardeşin ya da yaratılışta eşindir. İnsanlar hata edebilir, başlarına iş gelebilir. Düşenin elinden tut, kendin için Allah’ın affını istiyorsan, sen de insanları affet, onları hoş gör ve bağışla! Allah’a karşı asla küfran-ı nımette bulunma! Affından dolayı asla pişmanlık duyma! Verdiğin cezadan dolayı da sevinme!”
“Her ne kadar temiz bir niyetle ve insanların faydası için yaptığın bütün çalışmalar Allah rızası içinse de, sen yine de vakitlerinin en hayırlısını Allah ile kendi arandaki işler için ayır! Sırf Allah rızası için eda edeceğin ibadetlerin en mühimi de Allah’ın zatına mahsus olan farzlardır. Gecende ve gündüzünde, bedenindeki Allah’a ait kulluk hissesini ayır ve seni yüce Rabbine yaklaştıran bu ibadetleri her ne pahasına olursa olsun eksiksiz yerine getir!..”
“Diken tohumları ekilen bir tarladan, gül desteleri derlenemez.”
“Alçakça söylenen bir söze karşılık vereyim deme, çünkü o sözün sahibinde onun gibi daha nice düşük sözler vardır. Cevabınıza yine onlarla cevap verirler.”
“Cahil ile sakın latıfe etme. Dili zehirli olduğundan gönlünü yaralar.”
“Allah Teala dınini yaşayan kişinin dünyasını da güzelleştirir.”
“Fazılete yükselmek güç, rezalete alçalmak kolaydır.”
Dipnotlar:
[1] Ahmed, I, 122. [2] Ali el-Müttakı, Kenzü’l-ummal, VI, 598/17049. [3] İbn-i Abdi’l-Berr, el-İstıab, III, 1108. [4] Buharı, Rikāk, 4. [5] Beydavı, Envaru’t-Tenzıl, I, 201, [Bakara, 150]. [6] Razı, Mefatıh, [al-i İmran, 185]. [7] Aclunı, Keşfü’l-Hafa, II, 312/2795. [8] Bakıllanı, İ’cazü’l-Kur’an, s. 144. [9] Bursevı, Ruhu’l-Beyan, [alu İmran, 80]. [10] Neysaburı, Mecmau’l-Emsal, Beyrut, ts., II, 454. [11] Neysaburı, II, 454. [12] Neysaburı, II, 454. [13] İbn-i Hacer, Münebbihat, s. 7. [14] İbn-i Hacer, Münebbihat, s. 18.
İlk Müslümanlardan, Hulefa-yi Raşidın’in dördüncüsü Hz. Ali’nin (r.a.) hikmetli sözleri.
Hazret-i Aliʼden (r.a.) hikmetli sözler...
“Size Resulullah’tan bir hadis, bir söz ve bir durum rivayet edildiğinde, Allah Resulü’nün hidayet, salah ve takva ıtibariyle bundan daha üstün ve daha ötede olduğunu bilin!”
“İki nımet vardır ki beni hangisinin daha çok sevindirdiğini bilemiyorum: Birincisi, bir kimsenin, ihtiyacını karşılayacağımı ümit ederek bana gelmesi ve bütün samimiyetiyle benden yardım istemesidir. İkincisi de, Allah Teala’nın, o kimsenin arzusunu benim vasıtamla yerine getirmesi yahut kolaylaştırmasıdır. Bir Müslümanın sıkıntısını gidermeyi, dünya dolusu altın ve gümüşe sahip olmaya tercih ederim.”
“Ey dünya! Bana kastın mı var, yoksa bana hasret misin? Heyhat! Heyhat! Benden başkasını aldat! Seni dönüşü olmayan üç talakla boşadım. Zira senin ömrün kısa, vaziyetin kötü, kıymetin azdır. ah! Azık az, sefer uzun ve yol ıssız! ah! ah!”
“Dünya arkasını dönmüş gidiyor. ahiret ise yüzünü dönmüş geliyor. Her birinin kendine has evlatları (talipleri) vardır. Siz ahiretin evlatları olun, dünyanın evlatlarından olmayın! Bugün amel işleme günüdür, hesap yoktur. Yarın ise hesap vardır, amel işleme imkanı yoktur.”
“Nımetin tamamına erişmek, İslam üzere ölmektir.”
“Dünyanın dokunuşu yumuşak fakat zehiri öldürücüdür.”
“İnsanlar uykudadırlar, öldüklerinde uyanırlar.”
“Dikkat edin! Ben cennet gibi insanı hayrette bırakan başka bir şey görmedim, onu isteyen insanlar uyuyorlar, geceleri teheccüde kalkıp ibadet etmiyor, uykularından fedakarlıkta bulunup Allah yolunda koşturmuyorlar. Cehenem de aynı şekilde beni hayrette bırakıyor, ondan kaçtığını söyleyen insanlar da yine uykularından vazgeçemiyorlar!”
“Beni en çok endişelendiren iki tip adamdır: Hayasız alim ile cahil sofu!”
“Hayat iki günden ibarettir. Bir gün lehine, bir gün de aleyhinedir. Gün lehine olduğunda şımarma, aleyhine olduğunda da daralıp feryad ü figan etme!”
“Otururken veremeyen kalkınca da veremez.”
“Kim sözünün de amelleri arasında sayılacağını bilirse az konuşur, sadece kendisini ilgilendiren mühim mevzularda söz söyler.”
Allah katında insanların en takvalısı ol. Kendi nazarında insanların en kötüsü ol. İnsanlar arasında tevazu sahibi biri ol!
Amellerin en zoru şu dört haslettir:
1) Öfke anında karşındakini affetmek.
2) Darlık zamanında cömertlik yapmak.
3) Yalnızken ve tenhalarda iffetli davranmak, günahtan korunmak.
4) Korktuğu veya menfaat beklediği kişiye karşı hakıkati söylemek.
“afetlerin başı, lezzetlere düşkünlüktür.”
“Bir tek günah bile çok, bin tane taat ve ibadet bile azdır.”
“Eğrinin gölgesi de eğri olur.”
“Kişinin kıymeti istek ve arzularının kıymeti kadardır.”
“İnsanlarla öyle oturup kalkın ki; öldüğünüzde size ağlasınlar, hayatta iken size hasret duysunlar.”
Hazret-i Ali’nin Mısır’a vali tayin ettiği Malik bin Haris’e yazdığı emirnamede yer alan şu hususlar, her asra hitab eden çok mühim hakıkatleri dile getirmektedir:
“İnsanlara, canavarın sürüye bakması gibi bakma! Onlara karşı kalbinde sevgi, merhamet ve iyilik duyguları besle! Çünkü istisnasız bütün insanlar ya dinde kardeşin ya da yaratılışta eşindir. İnsanlar hata edebilir, başlarına iş gelebilir. Düşenin elinden tut, kendin için Allah’ın affını istiyorsan, sen de insanları affet, onları hoş gör ve bağışla! Allah’a karşı asla küfran-ı nımette bulunma! Affından dolayı asla pişmanlık duyma! Verdiğin cezadan dolayı da sevinme!”
“Her ne kadar temiz bir niyetle ve insanların faydası için yaptığın bütün çalışmalar Allah rızası içinse de, sen yine de vakitlerinin en hayırlısını Allah ile kendi arandaki işler için ayır! Sırf Allah rızası için eda edeceğin ibadetlerin en mühimi de Allah’ın zatına mahsus olan farzlardır. Gecende ve gündüzünde, bedenindeki Allah’a ait kulluk hissesini ayır ve seni yüce Rabbine yaklaştıran bu ibadetleri her ne pahasına olursa olsun eksiksiz yerine getir!..”
“Diken tohumları ekilen bir tarladan, gül desteleri derlenemez.”
“Alçakça söylenen bir söze karşılık vereyim deme, çünkü o sözün sahibinde onun gibi daha nice düşük sözler vardır. Cevabınıza yine onlarla cevap verirler.”
“Cahil ile sakın latıfe etme. Dili zehirli olduğundan gönlünü yaralar.”
“Allah Teala dınini yaşayan kişinin dünyasını da güzelleştirir.”
“Fazılete yükselmek güç, rezalete alçalmak kolaydır.”
Dipnotlar:
[1] Ahmed, I, 122. [2] Ali el-Müttakı, Kenzü’l-ummal, VI, 598/17049. [3] İbn-i Abdi’l-Berr, el-İstıab, III, 1108. [4] Buharı, Rikāk, 4. [5] Beydavı, Envaru’t-Tenzıl, I, 201, [Bakara, 150]. [6] Razı, Mefatıh, [al-i İmran, 185]. [7] Aclunı, Keşfü’l-Hafa, II, 312/2795. [8] Bakıllanı, İ’cazü’l-Kur’an, s. 144. [9] Bursevı, Ruhu’l-Beyan, [alu İmran, 80]. [10] Neysaburı, Mecmau’l-Emsal, Beyrut, ts., II, 454. [11] Neysaburı, II, 454. [12] Neysaburı, II, 454. [13] İbn-i Hacer, Münebbihat, s. 7. [14] İbn-i Hacer, Münebbihat, s. 18.